TRANSFORMACJA WĘGLOWA BEZ BÓLU?

O kryzysie w zagłębiach węglowych w Polsce słyszymy od lat. Regularnie docierają do opinii publicznej informacje o wygaszeniu odkrywek, poszukiwaniu nowych, napięciach społecznych, problemach górników, wypadkach, zagrożeniu zdrowia i życia, rosnących kosztach wydobycia węgla czy potrzebie importu tańszego surowca z zagranicy. Za każdym razem, dyskusja o węglu generuje ogromne emocje. Naciski społeczne i międzynarodowe zderzają się z naciskami górników, rządu i grup interesów. Do tego dołóżmy jeszcze rosnące ceny energii, które co prawda w tym roku zostały sztucznie zamrożone ustawą rządową, a zdamy sobie sprawę, że ten temat to istna tykająca bomba.

Najprawdopodobniej w takich warunkach przyjdzie nam przeprowadzić transformację węglową. Niewykonalne? Niekoniecznie…

Od ponad roku wgłębiam się z niezwykłym zaciekawieniem w temat transformacji regionów węglowych w Polsce i za granicą. Dynamika zmian rzeczywistości jest obecnie tak duża, że praktycznie z miesiąca na miesiąc docierają z grona ekspertów i naukowców informacje o tym jak poradzić sobie z kryzysem węglowym, a jednocześnie kryzysem klimatycznym. Wyjątkowo prężny rozwój technologii energetycznej, spadające ceny instalacji nowoczesnych urządzeń i możliwości prawne pozwalające na uniezależnianie energetycznie od monopolistów rynkowych wskazuje na to, że rozpoczyna się właśnie wielka rewolucja energetyczna. I najciekawsze w tym wszystkim jest to, że zadzieje się to dwutorowo, ale nie odgórnie, politycznie, a przede wszystkim oddolnie, za sprawą samorządów i samych mieszkańców.

Jedną ścieżką, samorządową, różnych szczebli (miasta, gminy, regiony, województwa), która daje obecnie ogromną szansę przejścia przez kryzys nie tylko ochronną ręką, ale jeszcze z dużym zyskiem jest tzw. Sprawiedliwa Transformacja (Just Transition), której poświęcę cały oddzielny artykuł. W dużym skrócie, jest to sposób (program) na to, aby zmieniać charakter regionów górniczych w sposób spokojny, stawiający przede wszystkim na ludzi, pracowników kopalń i zakładów przemysłowych i równoległe rozwijanie lokalnej gospodarki w taki sposób, żeby kwalifikacje byłych górników były równie wysoko cenione w innych branżach (np. budownictwo, motoryzacja, inżynieria energetyczna, nowe technologie).

Sztuką tego typu transformacji, sprawiedliwej, jest uniknięcie błędów z przeszłości, gdzie wygaszanie kopalń i transformacja kojarzyła się tylko ze zwolnieniami i zostawianiem górników “samych sobie” z wysoką odprawą finansową, która szybko się kończyła, bez większych perspektyw na przyszłość. To nie może się powtórzyć i należy zrobić wszystko, żeby w pierwszej kolejności zapewnić lokalnej ludności szanse na wysokiej jakości miejsca pracy. I tym razem jest na to plan.

O drugiej, równoległej ścieżce, która nie dotyczy tylko sektora górniczego, ale każdego mieszkańca, który może się włączyć w proces, opowiada profesor Jan Popczyk. Na dwóch ostatnich konferencjach (w Warszawie i we Wrocławiu) poświęconym tematowi transformacji węglowej przekonywał, że tym razem transformacja w dużej mierze odbędzie się dzięki małym, ale skupionym inwestycjom w nowoczesne technologie energetyczne i grzewcze, które raz na zawsze mogą odmienić oblicze rynku paliwowo-energetycznego.

Według profesora Popczyka czeka nas rewolucja, zmierzch monopolu energetycznego, który zostanie zastąpiony siecią drobnych instalacji opartych o model spółdzielczości, gdzie grupa sąsiadów będzie wytwarzać prąd na własny użytek. Rewolucja zacznie się od najmniejszej jednostki, czyli domu, później osiedli, gmin, regionów. O wszystkich szczegółach tych zagadnień będę także pisać dla Was.

Kombinacja tych dwóch ścieżek, transformacji węglowej i rewolucji energetycznej, połączona z funduszami europejskimi, które w najbliższej perspektywie bardzo dużą wagę będą przykładać do zagadnień związanych z ochroną klimatu, dają ogromną szansę na zmianę naszej rzeczywistości. Na nowo bowiem będziemy mieć szansę zdefiniowania rynku, energetyki i zarządzania zasobami, czyniąc codzienność nie tylko tańszą, ale także spokojniejszą i bezpieczną.

Dodaj komentarz

Scroll to top